"Tôi bắt đầu ăn thìa cơm đầu tiên. Cảm giác tức thì là mùi thơm dịu của rau mùi, của chuối bắp hòa quyện với vị béo ngầy ngậy của tóp mỡ, vị ngọt thanh thanh của hến, vị mặn mà của ruốc, vị chua chua của khế và đặc biệt nhất là vị cay "nồng nàn" của ớt tương".

Vào Huế lần này tôi mang trong lòng bao niềm háo hức. Một phần là vì lần đầu đặt chân đến Huế mộng mơ, một phần vì Huế nổi tiếng với tôi lắm (và có lẽ là với hầu hết mọi người). Huế nổi tiếng với vẻ đẹp dịu dàng của các thiếu nữ mặc áo dài, với những món ăn đặc sản mà vị cay làm đặc trưng. Mà hai thứ này, tôi đều thích cả, thích lắm. Ẩm thực Huế tôi có biết một số món tiêu biểu như bánh bột lọc, bún bò, chè Hẻm, cơm hến... Thế nên, buổi tối đặt chân lên đất Huế, tôi phải đi khám phá con người và ẩm thức nơi đây ngay. Thứ đầu tiên tôi muốn nếm thử là cơm hến, vì lúc đó tôi cũng đói rồi, cứ phải ăn cơm cho chắc dạ mới đi khám phá Huế tiếp được.

Từ nơi tôi "đóng đô" là khách sạn sông Hương nằm trên đường Nguyễn Sinh Cung, đi một đoạn nữa là ra đường Lê Lợi. Bên cạnh hai con đường này chính là dòng sông Hương thơ mộng. Huế đặc biệt ngay từ đầu như thế đó: một thành phố hòa quyện trong lòng mình dòng chảy của sông Hương ngỡ như người mẹ ôm con vào lòng vậy. Một nhà văn từng viết thế này, ngẫm mà thấy đúng thật: "Trong những dòng sông đẹp ở các nước mà tôi thường nghe nói đến, hình như sông Hương là thuộc về một thành phố duy nhất".

Ảnh minh họa (Nguồn Internet)

Dọc hai bên đường quán cơm ,quán ăn vặt rất nhiều, món ăn thì đủ cả: nào bánh bột lọc, bánh nậm, bún bò huế, ngô nướng,... và tất nhiên có cả cơm hến nữa. Nếu dừng lại ở quán cơm đầu tiên bắt gặp, thì có lẽ tôi đã được thưởng thức món cơm hến mà mình đang thèm khát rồi. Nhưng tôi vẫn đi tiếp, có lẽ là do thói quen, đi đâu đó mua sắm hay ăn uống gì, ít khi tôi dừng ở hàng đầu tiên bởi tôi vẫn hi vọng những hàng sau sẽ tốt hay ngon hơn hàng đầu. Dảo bước thêm một đoạn nữa, tôi bắt gặp một quán ăn ven đường, có biển hiệu nhỏ: "CƠM HẾN". Quán ăn nằm trên vỉa hè, không có mái che mà chỉ có 2 bộ bàn ghế nhựa cho khách ngồi. Chủ quán là một người con gái Huế, dáng nhỏ nhắn, mảnh khảnh. Tôi thầm nghĩ trong đầu: "Một người con gái Huế, một quán cơm hến Huế, đúng là hai thứ mình đang tìm đây rồi!". Tôi quyết định dừng chân tại đây. Chị chủ quán còn khá trẻ, có khi mới 25,26 tuổi.Vậy là chạc tuổi chị gái tôi. Sau khi chào tôi bằng một nụ cười thân thiện thì chị bắt tay vào chế biến cơm hến cho khách. Nhìn dáng chị mảnh khảnh y chang chị tôi vậy. Một người phụ nữ miền Trung, một người con gái phương Bắc, có thể khác nhau về giọng nói, (có thể cả tính cách nữa) nhưng giữa hai người con gái này tôi cảm nhận có nét gì đó giống nhau mà thật khó để mô tả. Phải chăng đều là nụ cười trìu mến của một người chị dành cho một đứa em trai?

Trong lúc thả suy nghĩ bay lung tung thì chị chủ quán đang thoăn thoắt đôi bàn tay mình: Múc, trộn, thêm, bớt... nguyên liệu, gia vị vào tô cơm, khéo léo, nhanh nhẹn, thuần thục như một nghệ nhân thêu ren đang miệt mài tạo nên bức tranh sơn thủy tuyệt sắc. Cuối cùng bức tranh "Cơm hến" cũng được hoàn thành và tôi sẽ là "chuyên gia" thẩm định chất lượng bức tranh này. Chị chủ quán bưng bát cơm hến đến cho tôi, nhẹ nhàng và (lại) không quên nở nụ cười trìu mến. Có vẻ con gái Huế ít nói, hiền lành mà lại thân thiện.

Cơm hến mới "ra lò" nên còn hơi ấm của cơm, màu sắc thì vô cùng bắt mắt. Có màu trắng tinh khôi của cơm, màu vàng của tóp mỡ, màu xanh tươi của rau mùi, màu trắng đục của hến, màu đỏ của mắm ớt... Tất cả hòa hợp với nhau tạo nên một bức tranh "Cơm hến" hài hòa về đường nét, đa dạng về màu sắc. Thật là hấp dẫn!

Ảnh minh họa (Nguồn Internet)

Tôi bắt đầu ăn thìa cơm đầu tiên. Cảm giác tức thì là mùi thơm dịu của rau mùi, của chuối bắp hòa quyện với vị béo ngầy ngậy của tóp mỡ, vị ngọt thanh thanh của hến, vị mặn mà của ruốc, vị chua chua của khế và đặc biệt nhất là vị cay "nồng nàn" của ớt tương. Một món ăn chứa đựng cả mặn, ngọt, chua, cay... phải chăng là điều làm nên tinh hoa của ẩm thực Huế? Một món ăn chất chứa mặn ngọt, đắng cay của cuộc đời? Bản thân tự thấy mình là một người sành ăn cay, trước khi đến Huế cũng được bạn bè mách nhỏ là "có ăn gì thì bảo người ta cho ít ớt thôi kẻo cay lắm không ăn được đâu", nhưng tôi vẫn để chị chủ quán chế biến như bình thường, tức là như một người Huế ăn cơm hến vậy. Thế mà khi ăn miếng cơm đầu tiên, cái vị cay đến tê đầu lưỡi, dần dần tê tái cả mặt mày, đầu óc làm cho tôi có phần hối hận khi không nghe lời mấy đứa bạn khuyên mình. Lúc này tôi lại thắc mắc sao người Huế lại thích ăn cay thế? Cay thế này mà cũng ăn được sao? Miếng cơm đầu tiên quả là đòn đau nhớ đời. Miếng cơm thứ hai, thứ ba có vẻ tôi đã quen vị hơn nên không cảm thấy nóng bỏng như trước. Nhưng tác dụng của ớt tương vẫn làm cho người tôi nóng ran lên, hơi nóng lan tỏa khắp người, xộc lên mũi, lên mắt... mồ hồi, nước mắt, nước mũi cứ chứa chan mà chảy ra. Chao ôi, sao chị nghe giọng em, biết em là người nơi khác mà không hỏi xem có ăn được cay không? Để em phải khổ sở thế này? Dẫu vậy cơm hến vẫn ngon với tôi, nhất là mùi vị của hến, nó ngọt thanh mà thơm lắm, khác hẳn với hến các vùng khác.

Ảnh minh họa (Nguồn Internet)

Gió Hương Giang thổi mát lành làm xoa dịu phần nào cái nóng trong người tôi. Ăn cơm hến mà còn được hưởng gió trời, được ngắm sông Hương êm dịu và trầm lặng, sao tôi thấy mình giống các Nho sĩ ngày xưa, về sống ẩn dật nơi núi sông để hòa mình với thiên nhiên trong lành vậy? Thưởng thức cơm hến nơi đây phải chăng ngon hơn vì điều đó? Ở quê tôi cũng có một dòng sông, những buổi chiều nước xuống, chị em tôi vẫn mang mẹt, rổ ra sông để mò hến. Đó là cái thú vui "tao nhã" của chị em ngày bé. Bây giờ thì lớn rồi (chứ chưa muốn nói là già rồi), chị thì đi làm ăn xa nhà (ở tận Thành phố Hồ Chí Minh), có muốn mò hến cùng nhau nữa cũng không được. Kể ra cái hồi còn được ở với chị, với mẹ vẫn là hạnh phúc nhất. Có đi mò cua, bắt ốc, bắt con gì đi nữa thì về cũng được mẹ, được chị nấu nướng cho mà ăn. Còn bây giờ một thân một mình lên Hà Nội học, có mua rau, mua cá về thì cũng phải tự thân vận động. Nhiều lúc thèm lắm một bữa cơm mẹ nấu, chị làm mà sao thật khó. Cơm hến ngon nhưng mà cay mắt quá!

Bắt hến quê tôi thì chờ cho thủy triều xuống là mò được, còn hến nơi đây thì bắt kiểu gì? Hương Giang có bao giờ cạn đến độ sắn quần sắn áo là xuống mò hến được đâu? Mà lạ một chỗ, hến nơi này con nào con nấy cũng bé xíu, phải chăng vì thiếu thốn dinh dưỡng mà nó không lớn nổi? Hay làm cơm hến là phải như vậy?

Bên cạnh cơm hến là bát nước dùng ăn kèm cho đỡ khô. Chắc đó là nước luộc hến, vị ngọt vừa đủ, thơm. Ăn một miếng cơm húp thêm thìa nước dùng, vị cay giảm bớt mà hương thơm còn đọng mãi. Cứ thế tôi ăn xong suất cơm của mình, trả tiền cho chị chủ quán và không quên cảm ơn người con gái này, cảm ơn chị vì đã đem lại cho tôi một món ăn dạt dào tình thương của Huế.

Tôi tiếp tục đi dạo dọc bờ sông Hương trước khi trở về khách sạn. Huế sắp vươn mình sang tháng 4 rồi mà sao trời còn se lạnh thế? Ở Huế mà cứ ngỡ là...mùa thu Hà Nội. Huế lạ thật đó, một bên là đường phố tấp nập xe cộ, rực rỡ ánh đèn, một bên là dòng sông đang ngủ, trầm lặng, heo hút.

Đến Huế, được gặp con gái Huế, được ăn cơm hến, ấy vậy là đủ thỏa lòng mong ước của tôi rồi. Chỉ có điều, cơm hến làm tôi nhớ Huế quá:

"Cái thuở ban đầu... "cơm hến" ấy,

Nghìn năm hồ dễ mấy ai quên (!)"

Về Hà Nội rồi mà cứ thèm cơm hến, có dịp nhất định sẽ "mò" vào Huế mà ăn cơm hến, mà ngắm sông Hương. Nhưng cũng trách Huế nữa, ăn một chén cơm Huế mà làm nhớ cả mẹ, cả chị. Ai bảo Huế cũng dịu dàng, ấm áp như tấm lòng người phụ nữ cơ!

Xuân Quang