Putin đã thành công trong việc phong tỏa mọi thông tin xung quanh đời sống riêng tư của mình - điều mà đa phần các chính khách khác chỉ có thể mơ tới mà thôi.

Chủ đề cấm kỵ

Đối với gần như tất cả các chính khách lớn, đời sống không bao giờ là riêng tư. Thủ tướng Ý Silvio Berlusconi là một ví dụ điển hình. Ngay cả đối với người không muốn biết, cũng khó lòng mà không biết những thông tin mới nhất về đời sống gia đình hay các vụ tán tỉnh của ông.

Vladimir Putin
Vladimir Putin


Các chính khách phương Tây dường như thường xuyên phải sống trong những ngôi nhà kính trong suốt. Ngoại trừ một người: đó là ông bạn cũ và cũng là người thường đi nghỉ cùng Berlusconi: Vladimir Putin. Ông đã thành công trong việc phong tỏa mọi thông tin xung quanh đời sống riêng tư của mình - điều mà đa phần các chính khách khác chỉ có thể mơ tới mà thôi.

Tuy Putin đã lãnh đạo nước Nga được hơn một thập kỷ, song công chúng Nga vẫn không hề biết dung mạo của các cô con gái lớn của ông. Có nhiều nguồn thông tin về tình trạng hôn nhân và quốc gia mà hai cô cư ngụ, và nếu bạn tìm kiếm tên họ trên Internet - Maria Putina, sinh năm 1985, và Yekaterina, sinh năm 1986, - bạn sẽ không thấy bức ảnh nào của họ lúc trưởng thành, chứ đừng nói đến các cuộc phỏng vấn. Thay vào đó, điều mà bạn tìm thấy sẽ là hàng loạt những giả thiết và tin đồn trái chiều về đời sống gia đình của Putin, nhưng không có  nguồn tin nào là chắc chắn cả. Giới truyền thông Nga đã được "dạy" rằng những vấn đề đó là nằm ngoài tầm với của họ.

"Bài học" khách quan rõ ràng nhất xảy ra vào năm 2008 với "cái chết" của một tờ nhật báo Nga có tên Moskovsky Korrespondent. Tháng Tư năm đó, tờ báo này đưa một tin nói rằng Putin đã bỏ người vợ Lyudmila để cưới một vận động viên thể dục Olympic 24 tuổi có tên Alina Kabayeva.  Tờ báo này dẫn một nguồn tin thân cận với người tổ chức đám cưới, nói rằng Putin đã chính thức ly dị vợ trước đó hai tháng.

Khi được hỏi về những thông tin đó trong một cuộc họp báo, Putin phủ định tất cả và sau đó, trong một phát ngôn đầy giận dữ vốn đã trở thành "thương hiệu riêng" của mình, ông đã đặt ra một số quy tắc cơ bản cho báo giới. Ông nói: "Dĩ nhiên là tôi ý thức được về cụm từ đã trở nên nhàm tai là các chính khách phải sống trong những ngôi nhà kính trong suốt. Nhưng ngay cả trong những trường hợp như thế, cũng phải có giới hạn... Tôi luôn ác cảm với những ai có suy nghĩ điên rồ là nhúng mũi vào chuyện đời tư người khác".

Thủ tướng Nga Putin và phu nhân, bà Lyudmila
Thủ tướng Nga Putin và phu nhân, bà Lyudmila


Berlusconi, khi đó đang đứng bên cạnh Putin trong buổi họp báo đó tại Sardinia, Ý, liền đưa hai tay xếp thành hình một khẩu súng máy và giả vờ bắn người phóng viên Nga vừa nêu câu hỏi trên. Trước cử chỉ hài hước đó của Berlusconi, Putin cười tươi và gật đầu, và cùng ngày hôm đó tờ Moskovsky Korrespondent bị chính người đứng đầu đóng cửa với lý do tờ báo làm ăn thua lỗ. Và như thế, một điều cấm kỵ đã ra đời. Kể từ đó, mối quan hệ đồn đoán giữa Putin với Kabayeva cũng như phần lớn các chuyện riêng tư khác của ông hầu như chỉ xuất hiện trong thế giới blog.

Thế giới những tin đồn

Nhưng Putin cũng có điểm bất lợi riêng. Dù đã rất nỗ lực, song nhà nước Nga vẫn chưa học được cách kiểm duyệt các blogger đả phá, và trong bầu chân không thông tin xung quanh đời sống riêng của Putin, những phát ngôn của họ có sức lan tỏa nhanh chóng.

Năm ngoái, một blogger tên Pavel Pritula đăng một entry vẻn vẹn hai câu nói rằng Putin đã chuyển vợ tới một tu viện ở Pskov; có lẽ thông tin này "mượn" ý tưởng từ các câu chuyện về những gì mà Ivan Khủng Khiếp và Peter Đại Đế từng làm đối với những người phụ nữ bị thất sủng.

Nhà thờ Chính thống giáo của Nga đã phủ nhận nguồn tin đó, cho rằng đó là sự "nhảm nhí", còn văn phòng ông Putin thì từ chối bình luận. Nhưng một khi lời đồn đoán lan rộng, dường như độc giả cũng chẳng còn để ý tới việc nguồn tin duy nhất của blogger trên lại chính là... mẹ anh ta. Qua các hyperlink, tin truyền khẩu, và hàng loạt câu chuyện trên báo chí trực tuyến, tin đồn này nhanh chóng trở thành một phần trong cuộc sống huyền thoại của Putin.

Vladimir Putin


Trong một chuyến đi gần đây tới Pskov, trong số những người dân sở tại mà Time hỏi, rất ít người phủ định tin đồn trên. Theo một số người dân ở đây, thật đáng ngờ khi một nơi cô tịch như thế này lại được đầu tư nâng cấp hàng triệu đô la. "Tôi cam đoan 100% với các anh: bà ấy đang sống ở đó", Vasily Dvornichenko, một lãnh đạo công đoàn sở tại, nói. Tại sao anh lại biết? "Tôi không dùng trực thăng bay do thám trên nóc tu viện", anh nói. "Nhưng tôi biết thế. Mọi người ở đây đều biết thế".

Ngay cả các quan chức sở tại dường như cũng muốn tin điều này. Raisa Shumkia, người đứng đầu quận bao gồm cả tu viện Elizarova và các ngôi làng lân cận, cũng nói rằng bà "không chắc chắn" là liệu phu nhân tổng thống Putin có sống ở đó hay không. Còn Valery Nikitin, một ủy viên hội đồng quận sống ngay phố đối diện với tu viện cho biết ông cũng đã hỏi các quan chức trong vùng nhưng không nhận được câu trả lời nào cả. Ông nói: "Tôi thật không hiểu. Tại sao chúng tôi lại phải dựa vào những lời đồn đoán vỉa hè để biết thông tin? Tại sao họ không cho chúng tôi biết điều gì đang xảy ra?"

Đây là một câu hỏi hợp lý, nhưng người Nga vẫn chưa quen đặt những câu hỏi như vậy. Nguyên tắc phương Tây rằng người dân có quyền được biết vẫn chưa được áp dụng phổ biến ở Nga. Thay vào đó, Nga có những luật lệ nghiêm khắc đối với tội phỉ báng và thực hiện kiểm soát nhà nước đối với phần lớn các phương tiện truyền thông đại chúng.

Nhưng giờ đây điều này lại đang phải đối mặt với một thách thức lớn trong kỷ nguyên Internet, nơi mà những lời thầm thì trên vỉa hè thường lại trở thành tin nóng hổi trong ngày. Ngay cả Putin đôi khi cũng buộc phải có động thái phản ứng. Tháng Hai vừa qua, cuối cùng ông cũng chủ động đưa ra một số thông tin về hai ái nữ của mình; ông nói cả hai đều "sống một cuộc sống bình thường.... Và điều đó đã khiến tôi cảm thấy rất hạnh phúc". Và vào mùa thu năm ngoái, ông đã tỏ rõ quyết tâm phá bỏ những đồn đoán về vụ ly dị khi ngồi cạnh vợ trong một chương trình truyền hình. Nhưng trên tay bà lại không hề có chiếc nhẫn cưới nào.

Hai vợ chồng Putin và con gái lớn Maria
Hai vợ chồng
Putin và con gái lớn Maria


Vì thế mà nỗ lực trên của ông vẫn không ngăn chặn được "cỗ máy tin đồn" trực tuyến, và nó tiếp tục tung ra những thông tin chưa được xác thực về gia đình Putin. Hiện một tòa án tại Moscow đang thụ lý một vụ án liên quan tới một thanh niên trẻ, đẹp trai, và có quyền lực người Hà Lan, nạn nhân của một vụ bạo động trên đường phố; và các trang báo mạng ở Nga, dẫn các nguồn tin nặc danh, vẫn gọi người thanh niên này là con rể của Putin. Chính quyền Nga đã phủ nhận mối quan hệ này.

Tháng 10 năm ngoái, một tờ nhật báo Hàn quốc cho hay một trong hai ái nữ của Putin chuẩn bị kết hôn với con trai một đô đốc hải quân nước này. Chính quyền Nga tất nhiên cũng phủ nhận thông tin trên. Về lâu về dài, có lẽ thỏa mãn sự hiếu kỳ của công chúng sẽ dễ dàng hơn là phải đi "bịt" tất cả mọi kẽ hở thông tin đồn đoán. Nhưng cho đến lúc đó, các bí mật của Putin có lẽ vẫn còn nhiều đất sống