Tuy là nông dân nhưng khả năng am hiểu về nhạc khá tốt. Dàn nhạc giao hưởng này do ông Khoa làm tổ trưởng đã được ban giám khảo đánh giá rất cao. Mối khi kết thúc công việc đồng áng, những người nghệ sỹ nông dân làng Then, xã Thái Đào (Lạng Giang, Bắc Giang) lại tìm đến cây vĩ cầm để giải trí.

>> Thanh Thúy nói về sự cố lộ ngực khi biểu diễn

>> Lộ ngực, Hoàng yến bị phạt 3,5 triệu vì sự cố này

>> Hồng Quế lên tiếng vụ váy ren phản cảm


Những người nghệ sỹ có nghề chính là làm nông và bán vàng mã, nhưng lại bước vào làng giải trí với phong cách độc đáo riêng của mình.

Dàn nhạc giao hưởng' của làng Then do ông Nguyễn Quang Khoa làm đội trưởng. Ảnh: MP.

Trở về từ vòng hai cuộc thi tìm kiếm tài năng Việt, "dàn nhạc giao hưởng" làng của ông Nguyễn Quang Khoa lại tất bật với cuộc sống lao động hàng ngày. Người bận bơm nước ngoài đồng, người luôn tay làm hàng mã cho kịp phục vụ Tết nhưng ai nấy đều phấn khởi vì sắp tới được vào TP HCM tranh tài vòng tiếp theo. Phần biểu diễn trước đó tại Hà Nội của đội ông Khoa nhận được sự ngưỡng mộ và khâm phục của giám khảo cùng khán giả.

Đội chơi violin làng Then thành lập được khoảng 10 năm nay, hiện có 11 thành viên chủ chốt đều là nông dân. Trong ký ức của đội trưởng Khoa, các thành viên đều cùng trang lứa và học violin từ năm 14 tuổi (năm 1973). Ngày đó ở làng có ông Nguyễn Hữu Đưa làm nhạc công trong đoàn ca múa nhạc Hà Bắc hay dạy con violin. Các gia đình gần đó thấy vậy cũng gửi con sang học đàn thầy Đưa. Thầy dạy chẳng lấy tiền học sinh, vì vậy đến mùa gặt hay mỗi khi nhà có việc, đám học sinh lại kéo nhau sang nhà thầy làm giúp.

Do phải lưu diễn nên ông Đưa chỉ dạy được bọn trẻ những ngày cuối tuần. Tuần này ra bài cho học sinh, tuần sau ông về kiểm tra hoặc có khi cả tháng mới về dạy được. Nhắc tới thầy, cậu học trò khóa đầu của lớp violin ấy xúc động nhớ lại: "Lúc đó, các nhà cho con học theo phong trào, không xác định học để làm gì. Giá mỗi cây violin hồi ấy là 200 đồng. Có nhà phải bán cả trâu, lợn để đủ tiền mua đàn".

Mặc dù thỉnh thoảng mới được học đàn nhưng ai nấy trong lớp ông Khoa đều hăng say tập luyện vì sợ thua kém bạn bè. Được thầy giao bài, những hôm sáng trăng, các "nhạc công" nhí lại mang vĩ cầm ra bụi tre kéo để khỏi làm ảnh hưởng tới hàng xóm. Ông Khoa kể, từ đầu làng đã nghe tiếng violin ngân nga, đi một đoạn lại thấy âm thanh ấy phát ra từ nhà ai đó. Mới đầu là học nhạc lý theo giáo trình của Pháp, sau đó học sinh như ông Khoa được thực hành những bài dễ.

Dàn nhạc làng ThenNghề nghiệp chính của những 'nhạc công' không chuyên này là làm nông hoặc hàng mã. Ảnh: MP.

Theo đội trưởng này, chơi violin không giống các loại nhạc cụ khác như đàn organ hay piano. Cái khó nhất của vĩ cầm chính là tập để định được âm thanh (các nốt nhạc), điều đó chỉ được thuần thục khi nghe và tập luyện nhiều. Trước khi đánh, nhạc công phải căng dây chuẩn. Những ngày đầu học, lớp ông chỉ tập theo bản nhạc trên giấy và mất vài tháng mới định được nốt nhạc nên đánh phô thường xuyên. "Để tiếng đàn ngọt và có hồn ngoài việc luyện tập siêng năng cần phải hiểu ý đồ của tác giả cũng như nắm được nội dung của đoạn nhạc này là gì", vị nhạc trưởng chia sẻ.

Học violin một thời gian, năm 1978 lứa học sinh như ông Khoa đi bộ đội phục vụ trong đoàn nghệ thuật của Bộ tư lệnh. Chính trong thời gian ấy, các tay kéo vĩ cầm của làng Then có cơ hội học hỏi từ những nghệ sĩ có chuyên môn và giỏi nghề. Ông Khoa kể, những lần giao lưu với nhạc công trung ương, các ông thường tranh thủ "học lỏm" rồi tự mày mò. Có kiến thức cơ bản, giờ là lúc họ hoàn thiện tay nghề. Tuy nhiên, sau đó đoàn của ông không được phát triển theo hướng chuyên nghiệp nên dần dần tan rã. Các thành viên cũng rời quân ngũ trở về quê hương.

Cuộc sống khó khăn nên không ai có thời gian nhớ đến vĩ cầm. Những cây đàn trước đó mua cũng bị thất lạc, hỏng hóc do không được sử dụng. Chục năm gần đây khi kinh tế đã khá giả hơn, những học sinh lớp violin ngày trước mới nối lại sợi dây tình cảm với vĩ cầm. Giờ họ đã có tuổi và đều lên chức ông nội, ngoại nhưng niềm say mê tiếng violin lại trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Đã lâu không kéo đàn, thời gian đầu, hầu hết đều ngượng nghịu, tiếng đàn cứng. Để có đàn chơi, họ phải mượn hoặc chắp vá từ hai, ba chiếc hỏng.

Ông Khoa chính là người đứng ra kêu gọi mọi người thành lập dàn nhạc giao hưởng làng. Ban đầu, các nhạc công nông dân chỉ chơi cho vui những lúc nông nhàn, sau mang đi biểu diễn khắp nơi và trở thành "đặc sản" mang thương hiệu làng Then.

Ngồi giữa căn nhà chất ngổn ngang đồ hàng mã, ông Khoa hào hứng khoe: "Nhiều đài truyền hình nước ngoài cũng làm chương trình về dàn nhạc của chúng tôi. Không ít Việt kiều đọc được thông tin đã về tận làng Then để kiểm chứng và họ thực sự bất ngờ khi chuyện đó có thật. Điều ấy khiến chúng tôi hạnh phúc và tự hào".

Violon làng thenCây vĩ cầm được ông Khoa nâng niu, giữ gìn. Ảnh: MP.

Những lúc có lời mời, các thành viên trong dàn nhạc đều gác lại việc nhà và xách đàn đi diễn. Dù tiền công chẳng đáng là bao, đôi khi không có nhưng các nhạc công vườn vẫn nhiệt tình. Nhạc trưởng Khoa tâm sự, có chương trình quay xong chỉ nhận được chưa đầy 2 triệu, không đủ chia cho 11 người. Họ đành lấy số tiền ấy liên hoan một bữa và "về nhà chỉ cười xòe với vợ". Vì tất cả đều là trụ cột kinh tế trong gia đình nên họ phải chu toàn việc nhà trước khi vác đàn đi chơi. Một số người đã truyền niềm đam mê đàn cho con cái như ông Khoa. Trong bốn người con của ông có hai đứa theo học âm nhạc.

Mới đây nhận được lời mời của cuộc thi Tìm kiếm tài năng Việt, dàn nhạc của ông Khoa kéo nhau lên tận Lạng Sơn thay vì xuống Hà Nội thi vòng loại để tránh rủi ro. Phần biểu diễn ở vòng tiếp theo, đội làng Then chơi bản nhạc tủ cho chắc ăn. Dù được ban giám khảo đánh giá cao nhưng bản thân nhạc trưởng vẫn cảm thấy chưa hài lòng và nghĩ đội mình có thể làm tốt hơn.

"Anh em trong đội phấn khởi và rất quyết tâm, nhưng ai cũng lo cho lần vào TP HCM tới đây. Đội đang chọn bài và mời thầy về giúp đỡ. Càng lọt vào vòng trong càng cần cố gắng", ông Khoa nói.

Trong giọng nói của người nông dân này, ngoài niềm vui, tự hào còn vấn chút trăn trở. Ông bảo muốn phát triển đội hơn nữa nhưng ngặt nỗi kinh tế. Để đi theo hướng chuyên nghiệp, ông tính cần mời thầy về dạy và tổ chức show hoành tráng. Ở làng ông có hơn 100 người từ già lẫn trẻ biết chơi violin nhưng con số ấy đang dần mai một. Ông cũng đang khơi dậy tình yêu vĩ cầm cho thế hệ trẻ bằng việc mở lớp dạy các em nhỏ trong làng.

Bình Minh