Tiêm văcxin là cách quan trọng nhất phòng bệnh sởi. Không nên đến bệnh viện đang bị quá tải ở thời điểm có dịch sởi, đưa người nhà đi tiêm nếu chưa có miễn dịch, chủ động tránh xa nơi đông người là giải pháp mà các chuyên gia đưa ra trong buổi phỏng vấn trực tuyến về bệnh sởi sáng nay.

- Xin bác sĩ cho biết tính đến nay tổng số ca mắc bệnh sởi ở Hà Nội là bao nhiêu? Tại sao lại có những trẻ tiêm văcxin rồi vẫn nhiễm bệnh? (Nguyễn Sơn Hồng, 44 tuổi, Nam Đồng, Đống Đa, Hà nội)
- Phó giáo sư, Tiến sĩ Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng:

Hiện nay số mắc sởi tại Hà Nội là 1.062 trường hợp, có tại 26 quận, huyện. Không thành ổ dịch tập trung mà rải rác, do Hà Nội có tỷ lệ tiêm chủng cao.

Văcxin sởi là một trong những văcxin có hiệu lực cao nhất, nhưng chỉ đạt hiệu lực khoảng 90%. Như vậy trong số 100 trẻ được tiêm, sẽ có một số trẻ tiêm rồi vẫn có khả năng mắc bệnh. Điều này phụ thuộc vào hiệu lực của văcxin và sự đáp ứng miễn dịch của trẻ.

Do đó, hiện nay ở Việt Nam tổ chức tiêm chủng sởi cho trẻ 2 mũi vào lúc trẻ 18 tháng tuổi, thay vì chỉ một mũi lúc 9 tháng tuổi như trước kia. Vì trước kia không có điều kiện nên chỉ tiêm một mũi đối với văcxin của chương trình tiêm chủng mở rộng. Đối với văcxin MR (Sởi và Rubela), mũi một lúc 1 tuổi và mũi nhắc lại lúc 4-6 tuổi để củng cố miễn dịch cho trẻ.
ttn8-7695-1397794751.jpg

- Xin tiến sĩ cho cháu hỏi, cháu đọc trên báo được biết sởi năm nay có những triệu chứng khác thường, diễn biến nhanh. Vậy làm thế nào để phân biệt sớm được bệnh sởi ạ? (Đỗ Diệu Hằng, 27 tuổi, Thanh Xuân, Hà Nội)

- Phó giáo sư Bùi Vũ Huy, trưởng khoa nhi, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới trung ương:

Bản thân tôi đã tham gia điều trị nhiều dịch sởi. Trước năm 1987 chúng ta vẫn có dịch sởi xảy ra thường xuyên, vì lúc đó chưa có chương trình tiêm chủng mở rộng tốt như hiện nay. Trong các vụ dịch đó, bệnh sởi cũng diễn biến rất nặng, tùy từng năm. Vấn đề là năm nay, bản thân tôi nhận thấy, nhiều cháu nhỏ dưới 9 tháng tuổi bị mắc sởi, đây là vấn đề cần phải suy nghĩ. Có thể do các bà mẹ trước đây chưa từng tiêm phòng sởi một cách đầy đủ, vì vậy không có kháng thể truyền cho con. Vì vậy, các cháu mắc sởi sớm. Chúng ta cần lưu ý tiêm phòng sởi một cách đầy đủ theo đúng khuyến cáo của chương trình tiêm chủng.

Để phân biệt sớm bệnh sởi: Hiện nay bệnh sởi vẫn còn xuất hiện rải rác, vì vậy đối với bất kể ai chưa từng tiêm phòng sởi hoặc chưa bị sởi có tiếp xúc với người bị sởi, và có biểu hiện sốt, cần đến khám ngay tại cơ sở y tế.

- Tại sao đến bây giờ Bộ Y Tế vẫn chưa công bố dịch sởi để mọi người biết và phòng tránh. Nhiều người ở quê không đọc báo mạng thì không thể biết tình hình bệnh lại nghiêm trọng như thế. Trong khi Philippines mới có hơn 25 trẻ tử vong do sởi mà họ đã công bố dịch rồi. Việc không công bố dịch có lợi gì? Thực sự tôi thấy rất lo sợ vì nhà có hai con nhỏ. Xin cảm ơn. (Ha Thu, 30 tuổi, 53 Quang Trung, Hai Bà Trưng, Hà Nội)

- Ông Trần Đắc Phu:

Hiện nay việc công bố dịch được thực hiện theo Quyết định 64/2010/QĐ-TTg quy định về điều kiện công bố dịch. Sởi là dịch bệnh nhóm B nên việc công bố dịch phụ thuộc vào thẩm quyền của Chủ tịch UBND tỉnh trên cơ sở đánh giá dịch bệnh và khả năng kiểm soát của địa phương. Hiện nay các địa phương này thấy rằng dịch vẫn trong tầm kiểm soát nên chưa công bố. Khi có 2 tỉnh trở lên đồng thời yêu cầu công bố dịch, Bộ Y tế sẽ xem xét để công bố dịch theo thẩm quyền được giao.

Việc Bộ Y tế chưa công bố dịch không có nghĩa là không thông báo cho người dân và không triển khai các hoạt động phòng chống dịch. Thực tế trong thời gian qua Bộ Y tế đã huy động cao độ các nguồn lực vào phòng chống bệnh sởi. Ngay từ đầu Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã chỉ đạo các hoạt động phòng chống dịch bệnh trong đó có bệnh sởi, rà soát đối tượng trong độ tuổi tiêm chủng. Đến nay 63/63 tỉnh, thành phố đã triển khai chiến dịch tiêm văcxin sởi này và quyết tâm hoàn thiện trong tháng 4/2014. Một số các tỉnh như Yên Bái, Lào Cai, Sơn La, Hà Giang... có mắc sởi nhưng đã giảm mạnh, chỉ còn ghi nhận một vài ca lẻ tẻ và không còn ca bệnh.

Dịch bệnh luôn diễn biến phức tạp, Bộ Y tế sẽ tiếp tục nghiên cứu, theo dõi tình hình để triển khai các biện pháp phòng chống dịch, cung cấp thông tin cho người dân và đồng thời đôn đốc quyết liệt chiến dịch tiêm chủng văcxin, nhằm kiểm soát một cách chủ động bệnh sởi trên phạm vi toàn quốc.
t1-9014-1397794751.jpg

Phó giáo sư tiến sĩ Trần Đắc Phu.

- Xin bác sĩ cho biết, cách tốt nhất để phòng chống bệnh sởi? (Trần Việt Khoa, 27 tuổi, Tân Bình, Hồ Chí Minh)

- Ông Bùi Vũ Huy:

Để phòng chống bệnh nói chung cần lưu ý mấy điểm sau:

- Thường xuyên nghe thông báo của ngành y tế về các bệnh dịch

- Cần áp dụng đầy đủ các khuyến cáo của ngành y tế cũng như của y tế cơ sở khi có dịch xảy ra.

Trong giai đoạn này, khi dịch sởi đang diễn ra, các bạn cần lưu ý mấy điểm sau:

- Đây là bệnh lây truyền qua đường hô hấp, vì vậy cần tránh tụ họp, tránh chỗ đông người và người lớn mỗi khi về nhà cần vệ sinh cơ thể, răng miệng trước khi chăm sóc trẻ, để tránh tình trạng mang vi khuẩn virus trong môi trường về cho các cháu.

- Thường xuyên theo dõi tình trạng sức khỏe của các cháu để phát hiện kịp thời các biểu hiện bệnh, để đưa đi khám.

Hiện nay với bệnh sởi đã có văcxin phòng rất đặc hiệu. Vì vậy chúng ta cần thực hiện tiêm phòng đầy đủ hai mũi theo khuyến cáo của ngành y tế. Nếu các cháu được tiêm đầy đủ hai mũi sẽ có tác dụng phòng bệnh một cách chắc chắn.

- Xin hỏi, bệnh sởi lây qua các đường nào. Cách phòng tránh hiệu quả (ngoài tiêm văcxin)? (Phạm Đạt, 32 tuổi, Nam Định)

- Ông Trần Đắc Phu:

Bệnh sởi là bệnh có khả năng lây truyền rất cao. Bệnh lây theo đường hô hấp qua các giọt bắn dịch tiết từ đường hô hấp của người mắc bệnh hoặc cũng có thể qua tiếp xúc trực tiếp hoặc qua bàn tay bị ô nhiễm với các dịch tiết đường hô hấp có chứa mầm bệnh.

Cách phòng bệnh hiệu quả nhất vẫn là tiêm văcxin sởi để phòng bệnh. Ngoài ra, các biện pháp phòng tránh không đặc hiệu khác đã được tôi trình bày ở trên.

- Tôi thấy tình hình dịch sởi bùng phát nhanh quá và tập trung nhiều ở thành phố lớn như Hà Nội. Con tôi gần 9 tháng, đã từng bị viêm phổi lúc 4 tháng. Tôi sợ không dám đưa con ra ngoài vì nghĩ xung quanh môi trường có thể nhiễm bẩn virus sởi nên tôi nhốt con ở trong nhà 24/24. Xin hỏi các chuyên gia là tôi làm như thế có gì hại cho bé và có thể tránh được việc lây lan sởi không (tôi cũng đã nhắc nhở mọi người trong gia đình khi ra ngoài về phải vệ sinh mặt mũi tay chân, thay quần áo rồi mới tiếp xúc với bé). (Thúy An, 30 tuổi, Hà Nội)

- Ông Bùi Vũ Huy:

Đúng là tại thời điểm này có rất nhiều trường hợp nhiễm sởi được phát hiện. Việc chị bảo vệ con như vậy không có gì là sai. Tuy nhiên, chị cần lưu ý rằng, khi chúng ta - những người lớn - ra môi trường ngoài vẫn có thể mắc virus sởi nhưng không có biểu hiện bệnh, do chúng ta đã mắc sởi hay tiêm phòng sởi. Tuy nhiên có thể lại truyền virus sởi này khi chúng ta bế ẵm, chăm sóc trẻ mà chưa tắm rửa vệ sinh. Vì vậy, cách tốt nhất, cháu đã đủ 9 tháng, chị nên liên hệ ngay với y tế cơ sở chịu trách nhiệm tiêm chủng tại địa phương để được tiêm ngừa văcxin sởi theo lịch hẹn, tránh phải chờ đợi hoặc bỏ lỡ cơ hội phòng bệnh cho cháu.

- Sởi là một trong những bệnh nằm trong chính sách được tiêm chủng bắt buộc của quốc gia. Vậy tại sao trong đợt dịch này trẻ em lại mắc bệnh nhiều như vậy. Có phải số trẻ này chưa chích ngừa, chích chưa đủ liều hay văcxin có vấn đề. Con tôi năm nay đươc bốn tuổi theo sổ tiêm ngừa của cháu thì cháu đã tiêm được 2 lần, như vậy có đủ liều hay chưa? (Huỳnh Thanh Tuấn, 38 tuổi, Kiên Giang)

- Ông Trần Đắc Phu:

Sởi là một trong những bệnh được đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng, nghĩa là được tiêm miễn phí và theo luật phòng chống bệnh truyền nhiễm thì bắt buộc mọi người phải đi tiêm chủng để bảo đảm miễn dịch cộng đồng. Nếu như số người tiêm ít quá thì sẽ ảnh hưởng tới sự bùng phát và lây lan dịch bệnh. Qua thống kê số trẻ mắc bệnh thời gian qua, phần lớn là các cháu chưa tiêm chủng hoặc chưa tiêm đủ 2 mũi.

Văcxin sởi là một trong những văcxin rất an toàn, các phản ứng nặng sau tiêm chủng rất ít, các cháu đã tiêm chủng thì gần như không mắc bệnh. Nên tôi khẳng định rằng không phải do chất lượng văcxin mà do các cháu chưa được tiêm chủng nên mắc bệnh. Còn con bạn 4 tuổi, đã tiêm 2 lần thì đã đủ liều tiêm chủng.

- Hiện nay theo tôi được biết cả Hà Nội có 4 điểm tiêm phòng, giờ nào cho con đi tiêm cũng chật ních người... Tại sao Bộ y tế không năng động mở thêm nhiều điểm tiêm phòng sởi cho bé tại các quận, huyện để giảm bớt tần suất cho các trung tâm đã có sẵn? (Lê Quốc Nghiệp, 30 tuổi)

- Ông Trần Đắc Phu:

Hiện nay việc tiêm văcxin cho trẻ em có hai hình thức tiêm theo chương trình tiêm chủng mở rộng và tiêm văcxin dịch vụ. Bạn đề cập các điểm tiêm chủng ở đây theo tôi nghĩ là hình thức tiêm chủng dịch vụ. Hình thức tiêm chủng dịch vụ được thực hiện bởi các cơ sở y tế có đủ điều kiện theo quy định của Bộ Y tế. Ngoài ra, các cơ sở này cũng phải có được cơ sở vật chất, nhân lực đáp ứng được nhu cầu và các đơn vị này phải tự cân đối thu chi.

Tuy vậy hiện nay ngành y tế đang triển khai chương trình tiêm chủng mở rộng được thực hiện tại các cơ sở tiêm chủng xã, phường. Và bạn có thể đưa con bạn đến đó tiêm hàng tháng. Tuy vậy để tiếp thu ý kiến của bạn chúng tôi cũng sẽ làm việc với ngành y tế Hà Nội, có thể ngày càng tạo điều kiện tốt nhất cho người dân.

- Tôi nghe nói có một số trẻ đến bệnh viện để chữa bệnh khác mà bị lây sởi. Vậy cách phòng sởi của bé trong bệnh viện là thế nào để mọi người có hướng phòng chống. (Trần Khánh Hòa, 48 tuổi, Nam Định)

- Ông Trần Đắc Phu:

Sởi là một bệnh lây nhiễm rất cao theo đường hô hấp, gần như là trẻ chưa có miễn dịch với sởi mà tiếp xúc với bệnh nhân sởi đều có khả năng lây bệnh. Và trẻ bị nhiễm virus sởi gần như 100% có biểu hiện bệnh lý. Việc trẻ em đi đến bệnh viện để chữa các bệnh khác mà tiếp xúc với nguồn lây là có khả năng mắc bệnh sởi. Hiện tại, ở bệnh viện mà có số trẻ mắc sởi đông, không có khả năng thực hiện tốt các biện pháp cách ly do bị quá tải, các bệnh nhân đến khám không được theo luồng riêng, không được phân tách các bệnh truyền nhiễm riêng, trẻ em nằm quá đông, thậm chí nằm chung giường bệnh thì khả năng mắc sởi có thể xảy ra. Tôi cũng lưu ý không phải chỉ có lây nhiễm sởi mà còn có thể lây nhiễm các bệnh khác.

Chính vì vậy trong thời gian qua một số bệnh viện tuyến trung ương quá tải, không có điều kiện cách ly tốt nên có một số trường hợp đến điều trị các bệnh khác mà bị nhiễm sởi. Vì vậy, Bộ trưởng Bộ Y tế đã yêu cầu thiết lập các bệnh viện vệ tinh để điều trị bệnh nhân sởi, giải quyết quá tải cho Bệnh viện Nhi trung ương. Nhân đây tôi cũng khuyên rằng nếu như các bà mẹ có con em mắc bất kỳ một bệnh nào cần lên đến cơ sở y tế tuyến cơ sở để được khám và tư vấn nên điều trị ở tuyến nào là phù hợp. Và những bệnh nhẹ thì có thể điều trị ở nhà hoặc những cơ sở y tế tuyến dưới, không đi lên tuyến trên nơi đang điều trị những bệnh nhân sởi, vì ở đó có nguồn lây bệnh.

- Ông Bùi Vũ Huy:

Câu hỏi của chị hoàn toàn có thật. Bản thân tôi cũng tham dự nhiều hội nghị quốc tế và đưa vấn đề này ra thảo luận. Tuy nhiên, các chuyên gia trên thế giới đều cho rằng, chúng ta cần cố gắng hạn chế sự lây nhiễm trong bệnh viện đến mức tối đa. Vì vậy trong ngành y tế chúng tôi đã có thêm một chuyên ngành mới là chống nhiễm khuẩn bệnh viện.
tt3-6513-1397794752.jpg

Phó giáo sư Bùi Vũ Huy.

Còn vì sao có hiện tượng lây chéo này: Có nhiều lý do. Để hiểu rõ hơn tôi xin giải thích cụ thể: thông thường các bệnh, diễn biến theo các giai đoạn như sau: giai đoạn ủ bệnh tính từ lúc virus hoặc vi khuẩn xâm nhập cơ thể cho đến khi có biểu hiện đầu tiên. Giai đoạn này thường kéo dài 1-2 tuần. Tiếp theo là giai đoạn bệnh bắt đầu biểu hiện, thường kéo dài 2-5 ngày, giai đoạn này bệnh chưa rõ ràng. Tiếp theo là giai đoạn  bệnh biểu hiện rõ ràng, mà chúng ta có thể chẩn đoán được dựa vào khám bệnh. Điều quan trong là các bệnh có thể lây lan ra xung quanh ngay từ cuối giai đoạn ủ bệnh và giai đoạn bệnh bắt đầu biểu hiện, đặc biệt lây truyền qua đường hô hấp như sởi, cúm... Điều này là ngoài ý muốn của thầy thuốc.

Tại một cơ sở y tế, khi có quá nhiều bệnh nhân, chúng ta sẽ khó quản lý việc lây truyền nói trên và các cháu sẽ có nguy cơ lây nhiễm thêm các bệnh khác.

Vì vậy ngành y tế đã đưa ra các biện pháp phòng chống bệnh như: thực hiện tiêm chủng để hạn chế bớt những bệnh ngừa được bằng văcxin, thông báo dịch để mọi người cùng phòng tránh, tránh tụ họp nơi đông người để tránh lây lan bệnh.

Trong câu hỏi của chị làm thế nào để phòng được sởi, chúng ta cần phải thực hiện tiêm chủng theo đúng lịch của ngành y tế đã ban hành. Nên khám chữa bệnh tại cơ sở gần nhất, tránh tập trung tại một cơ sở để hạn chế mọi sự lây lan.

- Bệnh sởi đang bùng phát toàn thành phố vậy chúng ta cần làm gì để phòng tránh bệnh cũng như nên ăn uống những thực phẩm như thế nào để phòng ngừa bệnh sởi. Khi có dấu hiệu nhiễm bệnh chúng ta cần làm gì? (Nguyễn Thị Thúy Hòa, 25 tuổi, 22 Lý Thái Tổ, hoàn Kiếm Hà Nội)


VnExpress.net